Obie deski mogą być dobrym wyborem. Drewno jest bezpieczne przy regularnym myciu, suszeniu i olejowaniu, a plastik wygrywa wygodą, zwłaszcza gdy można go umyć w zmywarce. O wyborze decydują więc przede wszystkim nawyki, stan powierzchni i sposób rozdzielania produktów.
Deska drewniana czy plastikowa – najważniejsze różnice
| Cecha | Deska drewniana | Deska plastikowa |
|---|---|---|
| Higiena | Drewno wchłania wilgoć, szybko wysycha i może ograniczać przeżywalność bakterii. Wymaga dokładnego mycia i suszenia. | Nowa, gładka powierzchnia jest łatwa do umycia. Głębokie nacięcia utrudniają usunięcie drobnoustrojów. |
| Wpływ na ostrza | Sprężysta powierzchnia jest łagodna dla noży i pomaga dłużej zachować ich ostrość. | Większość desek plastikowych także nie tępi noży szybko, ale twardość zależy od tworzywa. |
| Pielęgnacja | Mycie ręczne, dokładne suszenie i okresowe olejowanie. Nie należy wkładać jej do zmywarki. | Zwykle można myć ją w zmywarce, zgodnie z zaleceniami producenta. |
| Trwałość | Może służyć przez wiele lat. Płytsze ślady można zeszlifować, a deskę ponownie zaimpregnować. | Z czasem pojawiają się rysy i bruzdy. Przy głębokich uszkodzeniach deskę trzeba wymienić. |
| Zrównoważenie | Drewno jest surowcem odnawialnym, a odpowiednio użytkowana deska nie wymaga częstej wymiany. | Tworzywo jest lekkie i trwałe, ale nie ulega biodegradacji. |
Czy drewniana deska jest higieniczna?
Tak, pod warunkiem że jest prawidłowo użytkowana. Mit o tym, że każda drewniana deska stanowi większe zagrożenie niż plastik, wynika głównie z obserwacji porowatej powierzchni. Drewno rzeczywiście wchłania część wilgoci, ale jego struktura sprzyja także szybkiemu wysychaniu. Naturalne związki obecne w drewnie mogą dodatkowo ograniczać przeżywalność bakterii.
Badania mikrobiologiczne prowadzone na deskach drewnianych i plastikowych pokazywały, że bakterie takie jak Escherichia coli po wniknięciu w strukturę drewna stają się trudne do odzyskania z powierzchni i z czasem obumierają. Nie oznacza to, że deska sama się dezynfekuje. Resztki żywności, tłuszcz i długotrwała wilgoć mogą zwiększać przeżywalność drobnoustrojów na obu materiałach, dlatego po kontakcie z surowym mięsem, drobiem lub rybą zawsze trzeba ją umyć.
Inaczej wygląda sytuacja z używanym plastikiem. Nowa, gładka deska z HDPE lub innego tworzywa jest łatwa do czyszczenia. Wielokrotne krojenie tworzy jednak bruzdy, w których pozostają tłuszcz i resztki produktów. Ręczna gąbka nie zawsze dociera do takich szczelin. Zmywarka może skuteczniej umyć zużytą deskę plastikową, ale przy bardzo głębokich nacięciach najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wymiana.
Najważniejsza różnica nie przebiega więc między samym drewnem a plastikiem, lecz między deską zadbaną i zniszczoną. Gładka deska plastikowa może być higieniczna, a zniszczona deska wykonana z dowolnego materiału wymaga wycofania z użycia.
Jak dbać o deskę drewnianą?
Drewno wymaga nieco więcej uwagi niż tworzywo, ale podstawowe zasady są proste. Przed pierwszym użyciem i później w miarę wysychania powierzchnię należy zabezpieczyć olejem przeznaczonym do kontaktu z żywnością, najczęściej mineralnym olejem do desek. Oleje kuchenne, takie jak oliwa, mogą z czasem jełczeć i nie są dobrym środkiem konserwującym.
Olej nakłada się cienką warstwą na czystą, suchą deskę, rozprowadza po obu stronach i pozostawia do wchłonięcia. Częstotliwość zależy od intensywności używania oraz wyglądu drewna. Jeśli powierzchnia staje się matowa, szorstka lub wyraźnie sucha, można powtórzyć zabieg.
Po każdym użyciu deskę trzeba umyć ciepłą wodą z detergentem, opłukać i osuszyć. Nie należy moczyć jej przez długi czas ani wkładać do zmywarki, ponieważ wysoka temperatura i wilgoć mogą powodować pękanie, wypaczanie lub rozklejanie. Najlepiej przechowywać ją pionowo, aby powietrze docierało do obu stron.
Higienę deski pomagają utrzymać następujące zasady:
- Myj deskę po każdym kontakcie z surowym mięsem, drobiem, rybami i jajami.
- Susz ją w pozycji pionowej, zamiast odkładać mokrą płasko na blacie.
- Używaj osobnej deski do produktów gotowych do spożycia i tych, które wymagają obróbki cieplnej.
- Wymień deskę, gdy pojawią się głębokie pęknięcia, rozwarstwienia lub trudne do usunięcia zabrudzenia.
Kiedy lepszy będzie plastik?
Plastik sprawdzi się, gdy liczy się szybkie mycie, niewielka masa i możliwość użycia kilku niedrogich desek. To wygodna opcja do surowego mięsa, ryb oraz produktów o intensywnym kolorze lub zapachu. Warto jednak regularnie oglądać powierzchnię. Drobne ślady po nożu są normalne, lecz głębokie rowki, których nie można doczyścić, oznaczają konieczność wymiany.
Drewno będzie lepszym wyborem dla osób, które często gotują, używają ostrych noży i akceptują mycie ręczne oraz okresową konserwację. Sprężysta powierzchnia mniej obciąża ostrze niż szkło, kamień czy ceramika. Z tego powodu tych twardych materiałów lepiej używać do serwowania niż do codziennego krojenia.
System kilku desek w domu
Najprostszy sposób na ograniczenie zanieczyszczeń krzyżowych to rozdzielenie desek według rodzaju produktów. Możesz zastosować domową wersję kolorystycznego systemu HACCP, który w gastronomii pomaga przypisać konkretne deski do mięsa, drobiu, ryb, warzyw i pieczywa. W domu nie jest to wymóg prawny, lecz czytelna zasada organizacji pracy.
Nie musisz kupować sześciu identycznych desek. Wystarczy na przykład większa deska drewniana do pieczywa i warzyw oraz osobna, łatwa do mycia deska plastikowa do surowego mięsa i ryb. Po użyciu każdą z nich umyj i wysusz przed odłożeniem na stojak lub w inne przewiewne miejsce.
Jeśli zależy Ci na trwałości i ochronie noży, wybierz drewno. Jeśli najważniejsza jest wygoda zmywarki, wybierz plastik, ale wymieniaj go po pojawieniu się głębokich nacięć. W obu przypadkach o bezpieczeństwie bardziej niż materiał decydują mycie, suszenie i osobne deski do różnych grup produktów.
